Kto ma lepszego nosa? Badania wskazują na współczesnego człowieka
[Data: 2011-12-16]
Finansowany ze środków unijnych zespół naukowców odkrył, że płaty skroniowe człowieka, które mają kluczowe znaczenie dla zmysłu powonienia, pamięci, języka oraz funkcji społecznych, są stosunkowo większe u Homo sapiens niż u Neandertalczyków. Odkrycia zaprezentowane w czasopiśmie Nature Communications wskazują, że współczesny człowiek ma lepszy układ węchowy niż Neandertalczyk. Badania zostały dofinansowane z projektu EVAN (Europejska antropologiczna sieć wirtualna), który otrzymał grant sieci badawczo-szkoleniowej Marie Curie (RTN) w wysokości 3,3 mln EUR z budżetu Szóstego Programu Ramowego (6PR) UE.
Encefalizacja – współczynnik mózgu do masy ciała – jest ściśle powiązana z ewolucją człowieka. Jednakże dwie genetycznie odmienne linie ewolucyjne dały początek gatunkom ludzkim o podobnie dużym mózgu. Naukowcy z Hiszpanii, Niemiec i Włoch przeanalizowali ewolucję mózgu współczesnego człowieka na podstawie oceny różnic w kształcie podstawy czaszki u ludzi o dużych mózgach. Analizie poddany został dół przedni czaszki (ACF), aby ustalić, czy przednie rozszerzenie u wysoce umózgowionego człowieka współczesnego i Neandertalczyka różniło się pod względem kształtu i układu.
Markus Bastir i Antonio Rosas z Wydziału Paleobiologii Muzeum Nauk Przyrodniczych (CSIC) w Hiszpanii kierowali zespołem, który wykorzystał zaawansowane techniki obrazowania medycznego do oceny wewnętrznych struktur skamielin czaszek ludzkich. Trójwymiarowe (3D) metody ilościowego określania kształtu podstawy mózgu, takie jak w morfologii szkieletowej podstawy czaszki, przyniosły naukowcom wyniki, jakich szukali.
„Struktury, które odbierają bodźce węchowe są w przybliżeniu o 12% większe u współczesnego człowieka niż u Neandertalczyka” – stwierdzili naukowcy.
Zespół jest przekonany, że wyniki mogą mieć istotne implikacje dla zdolności węchowej i zachowania człowieka. Wielkość opuszek węchowych człowieka jest powiązana ze zdolnością do wykrywania i rozróżniania różnych zapachów. Powonienie to zdaniem naukowców jeden z najstarszych zmysłów kręgowców.
„To również jedyny, który ustanawia bezpośrednie połączenie między mózgiem a jego otoczeniem” – zauważa dr Bastir. Inne zmysły muszą przechodzić przez rozmaite filtry korowe, a powonienie trafia ze środowiska bezpośrednio do najwyższych ośrodków mózgu – wskazuje zespół.
Dr Rosas zauważył: „Powonienie nigdy nie śpi, ponieważ bez przerwy oddychamy i odbieramy zapachy.” Obwód neuronalny powonienia pokrywa się z obwodem pamięci i emocji, „co wyjaśnia ogromną zdolność zachowywania w pamięci i wyrazistą intensywność wydarzeń z życia odbieranych powonieniem”.
Wyjaśniając różnice w modelach rozwoju mózgu między Homo sapiens a Neandertalczykiem w czasie decydującego etapu rozwoju kognitywnego, współautor Philipp Gunz z Instytutu Antropologii Ewolucyjnej im. Maxa Plancka w Niemczech powiedział: „W pierwszym roku życia mózgi Neandertalczyków i współczesnych ludzi rozwijają się odmiennie. Współczesny człowiek ma mniejszą twarz i nos w porównaniu do neandertalskiego kuzyna. Tym niemniej część mózgu, która przetwarza zapachy jest większa u współczesnych ludzi niż u Neandertalczyków.”
Współautor, Jean-Jacques Hublin z Instytutu Antropologii Ewolucyjnej im. Maxa Plancka, powiedział: „Pojawia się coraz więcej dowodów na to, że duże mózgi Neandertalczyków i współczesnych ludzi wykształciły się niezależnie i mogły odmiennie funkcjonować. Nasze badania dają wyobrażenie o funkcjonalnym znaczeniu tych różnic rozwojowych.”
Więcej informacji:
Instytut Antropologii Ewolucyjnej im. Maxa Plancka:
http://www.eva.mpg.de/
Nature Communications:
http://www.nature.com/ncomms/index.html
Działania Marie Curie:
http://cordis.europa.eu/fp7/people/
Kategoria: Wyniki projektów
Ĺšródło danych: Nature Communications; Instytut Antropologii Ewolucyjnej im. Maxa Plancka
Referencje dokumentu: Bastir, M., et al. (2011) 'Evolution of the base of the brain in highly encephalized human species’, Nature Communications, 2: 588. DOI: 10.1038/ncomms1593.
Indeks tematyczny: Koordynacja, wspólpraca; Nauki biologiczne; Medycyna, zdrowie; Linie polityczne; Badania Naukowe; Biotechnologia
RCN: 34147
http://cordis.europa.eu/fetch?CALLER=PL_NEWS&ACTION=D&SESSION=&RCN=34147
